Polskie-Forum.pl


Wolne i niezależne forum dyskusyjne / opinie polityczne / aktywność obywatelska / patriotyzm / Polska / wolna dyskusja


Wszystkie czasy w strefie UTC + 1




Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 1 ] 
Autor Wiadomość
 Tytuł: Pokrewieństwo
PostNapisane: 15 lis 2013, 14:23 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://www.eioba.pl/a/1vlz/terminologia ... winowactwa

Terminologia pokrewieństwa i powinowactwa

Odnośnik do oryginalnej publikacji: http://www.aries.com.pl/grzegorzj/popraw(...)rt.html

Powstanie tej strony zawdzięczam pomocy, której udzieliły dr Joanna Przyklenk z Zakładu Historii Języka Polskiego, dr Katarzyna Wyrwas z Uniwersytetu Śląskiego. Ter...
Wyświetlenia: 67.624 Zamieszczono 07/10/2008

Powstanie tej strony zawdzięczam pomocy, której udzieliły
dr Joanna Przyklenk z Zakładu Historii Języka Polskiego,
dr Katarzyna Wyrwas z Uniwersytetu Śląskiego.
Terminy zaprezentowano w formie w miarę współczesnej, zachowując dawne rdzenie. W nawiasie podano formy dawniejsze i omowne.

KREWNI WSTĘPNI (-3)
pradziadek (pradziad) = ojciec dziadka / babki (dla prawnuka / prawnuczki)
prababka (prababa) = matka dziadka / babki (dla prawnuka / prawnuczki)
KREWNI WSTĘPNI (-2), AGNACI - OJCZYŚCI i KOGNACI - MACIERZYŚCI
dziadek ojczysty / macierzysty (dziad) = ojciec ojca / matki (dla wnuka / wnuczki)
babka ojczysta / macierzysta (baba) = matka ojca / matki (dla wnuka / wnuczki)
KREWNI BOCZNI (-2), AGNACI - OJCZYŚCI i KOGNACI - MACIERZYŚCI
prastryj (przestryj, dziadek stryjeczny) = brat dziadka (dla wnuka stryjecznego / wnuczki stryjecznej)
prawuj* (przedwieć, dziadek wujeczny) = brat babki (dla wnuka wujecznego / wnuczki wujecznej)
praciotka* (praciota*, przeciota*, babka cioteczna) = siostra dziadka / babki (dla wnuka ciotecznego / wnuczki ciotecznej)
POWINOWACI (-2)
prastryjna* (babka stryjeczna) = żona brata dziadka (dla prapociotka / prapociotki)
prawujna* (babka wujeczna) = żona brata babki (dla prapociotka / prapociotki)
prapociot* (dziadek cioteczny) = mąż siostry dziadka / babki (dla prapociotka / prapociotki)
praświekier* = dziadek męża (dla prasnechy)
praświekra* (praświekrew*) = babka męża (dla prasnechy)
prateść* = dziadek żony (dla prazięcia)
prateściowa* (prateścia*) = babka żony (dla prazięcia)
KREWNI WSTĘPNI (-1), AGNACI
ojciec (dla syna / córki)
KREWNI BOCZNI (-1), AGNACI
stryj (rodzony, stryjek) = brat ojca (dla synowca / synowicy)
ciotka (ojczysta, ciota ojczysta) = siostra ojca (dla bratańca / bratanicy)
stryj stryjeczny = syn brata dziadka ojczystego (dla niecia / nieściory)
ciotka stryjeczna = córka brata dziadka ojczystego (dla niecia / nieściory)
stryj wujeczny = syn brata babki ojczystej (dla niecia / nieściory)
ciotka wujeczna = córka brata babki ojczystej (dla niecia / nieściory)
stryj cioteczny = syn siostry dziadka ojczystego lub babki ojczystej (dla niecia / nieściory)
ciotka cioteczna = córka siostry dziadka ojczystego lub babki ojczystej (dla niecia / nieściory)
KREWNI WSTĘPNI (-1), KOGNACI
matka (dla syna / córki)
KREWNI BOCZNI (-1), KOGNACI
wuj (rodzony, wujek) = brat matki (dla siostrzeńca / siostrzenicy)
ciotka (macierzysta, ciota macierzysta) = siostra matki (dla siostrzeńca / siostrzenicy)
wuj stryjeczny = syn brata dziadka macierzystego (dla niecia / nieściory)
ciotka stryjeczna = córka brata dziadka macierzystego (dla niecia / nieściory)
wuj wujeczny = syn brata babki macierzystej (dla niecia / nieściory)
ciotka wujeczna = córka brata babki macierzystej (dla niecia / nieściory)
wuj cioteczny = syn siostry dziadka macierzystego lub babki macierzystej (dla niecia / nieściory)
ciotka cioteczna = córka siostry dziadka macierzystego lub babki macierzystej (dla niecia / nieściory)
POWINOWACI (-1)
stryjna (stryjenka) = żona brata ojca (dla pociotka / pociotki)
wujna (wujenka) = żona brata matki (dla pociotka / pociotki)
pociot = mąż siostry ojca, mąż siostry matki (dla pociotka / pociotki)
świekier = ojciec męża (dla snechy)
świekra (świekrew) = matka męża (dla snechy)
teść (cieść) = ojciec żony (dla zięcia)
teściowa (teścia, ćcia) = matka żony (dla zięcia)

ojczym (dla pasierba / pasierbicy)
macocha (dla pasierba / pasierbicy)

ojciec chrzestny (dla chrześniaka / chrześnicy)
matka chrzestna (dla chrześniaka / chrześnicy)
KREWNI BOCZNI (0)
brat (dla brata / siostry)
siostra (dla brata / siostry)

półbrat = syn jednego z rodziców z poprzedniego związku (dla półbrata / półsiostry)
półsiostra = córka jednego z rodziców z poprzedniego związku (dla półbrata / półsiostry)

brat stryjeczny = syn brata ojca (dla brata stryjecznego / siostry stryjecznej)
siostra stryjeczna = córka brata ojca (dla brata stryjecznego / siostry stryjecznej)
brat wujeczny = syn brata matki (dla brata ciotecznego / siostry ciotecznej)
siostra wujeczna = córka brata matki (dla brata ciotecznego / siostry ciotecznej)
brat cioteczny = syn siostry ojca / matki (dla brata wujecznego / ciotecznego / siostry wujecznej / ciotecznej)
siostra cioteczna = córka siostry ojca / matki (dla brata wujecznego / ciotecznego / siostry wujecznej / ciotecznej)

brat prastryjeczny = wnuk brata dziadka (dla brata prastryjecznego / siostry prastryjecznej)
siostra prastryjeczna = wnuczka brata dziadka (dla brata prastryjecznego / siostry prastryjecznej)
brat prawujeczny = wnuk brata babki (dla brata praciotecznego / siostry praciotecznej)
siostra prawujeczna = wnuczka brata babki (dla brata praciotecznego / siostry praciotecznej)
brat pracioteczny = wnuk siostry dziadka / babki (dla brata prawujecznego / praciotecznego / siostry prawujecznej / praciotecznej)
siostra pracioteczna = wnuczka siostry dziadka / babki (dla brata prawujecznego / praciotecznego / siostry prawujecznej / praciotecznej)
POWINOWACI (0)
mąż (dla żony)
żona (dla męża)

dziewierz = brat męża (dla bratowej)
jątrew (jątrewka) = żona brata męża (dla jątrwi)
zełwa = siostra męża (dla bratowej)
zełwin* = mąż siostry męża (dla szurzyny)
szurzy = brat żony (dla swaka)
szurzyna* = żona brata żony (dla zełwina)
świeść = siostra żony (dla swaka)
paszenog = mąż siostry żony (dla paszenoga)

swak (szwagier) = mąż siostry (dla szurzego / świeści)
bratowa = żona brata (dla dziewierza / zełwy)

brat przyrodni (dla brata przyrodniego / siostry przyrodniej; nie mają wspólnego rodzica)
siostra przyrodnia (dla brata przyrodniego / siostry przyrodniej; nie mają wspólnego rodzica)

swat (współświekier*) = ojciec męża córki (dla współteścia / współteściowej)
swatka (swatew*, współświekra*, współświekrew*) = matka męża córki (dla współteścia / współteściowej)
współteść* = ojciec żony syna (dla swata / swatki)
współteściowa* = matka żony syna (dla swata / swatki)
kum (kmoter) = ojciec chrześniaka / chrześnicy / ojciec chrzestny syna / córki / chrześniaka / chrześnicy (dla kuma / kumy)
kuma (kmotra) = matka chrześniaka / chrześnicy / matka chrzestna syna / córki / chrześniaka / chrześnicy (dla kuma / kumy)
KREWNI ZSTĘPNI (+1)
syn (dla ojca / matki)
córka (dla ojca / matki)
KREWNI BOCZNI (+1)
synowiec = syn brata (dla stryja)
synowica = córka brata (dla stryja)
brataniec (bratanek) = syn brata (dla cioty)
bratanica = córka brata (dla cioty)
siostrzeniec = syn siostry (dla wuja / cioty)
siostrzenica = córka siostry (dla wuja / cioty)

nieć** (nieść) = wnuk stryja / wuja / cioty (dla stryja / wuja stryjecznego / wujecznego / ciotecznego / cioty stryjecznej / wujecznej / ciotecznej)
nieściora** (nieścierz) = wnuczka stryja / wuja / cioty (dla stryja / wuja stryjecznego / wujecznego / ciotecznego / cioty stryjecznej / wujecznej / ciotecznej)
POWINOWACI (+1)
zięć = mąż córki (dla teścia / teściowej)
snecha (synowa) = żona syna (dla świekra / świekry)

pasierb (dla ojczyma / macochy)
pasierbica (dla ojczyma / macochy)

chrześniak (dla ojca chrzestnego / matki chrzestnej)
chrześnica (dla ojca chrzestnego / matki chrzestnej)

pociotek = synowiec / brataniec / siostrzeniec męża / żony (dla stryjny / wujny / pociota)
pociotka = synowica / bratanica / siostrzenica męża / żony (dla stryjny / wujny / pociota)
KREWNI ZSTĘPNI (+2)
wnuk (wnęk) = syn syna / córki (dla dziadka / babki)
wnuczka (wnuka, wnęka) = córka syna / córki (dla dziadka / babki)
wnuk stryjeczny = wnuk brata (dla prastryja)
wnuczka stryjeczna = wnuczka brata (dla prastryja)
wnuk wujeczny = wnuk siostry (dla prawuja)
wnuczka wujeczna = wnuczka siostry (dla prawuja)
wnuk cioteczny = wnuk brata / siostry (dla pracioty)
wnuczka cioteczna = wnuczka brata / siostry (dla pracioty)
POWINOWACI (+2)
prazięć* = mąż wnuczki (dla prateścia / prateściowej)
prasnecha* = żona wnuka (dla praświekra / praświekry)
prapociotek* = wnuk brata / siostry męża / żony (dla prastryjnej / prawujnej / prapociota)
prapociotka* = wnuczka brata / siostry męża / żony (dla prastryjnej / prawujnej / prapociota)
KREWNI ZSTĘPNI (+3)
prawnuk (prawnęk) = syn wnuka / wnuczki (dla pradziadka / prababki)
prawnuczka (prawnuka, prawnęka) = córka wnuka / wnuczki (dla pradziadka / prababki)



Uwaga: o pokrewieństwie mówimy, gdy jedna osoba jest przodkiem drugiej (np. ojciec – syn) lub gdy obie mają wspólnego przodka (np. brat – siostra). O powinowactwie mówimy, gdy dane osoby nie są spokrewnione i ich relacja opiera się na zawartym małżeństwie (np. mąż – żona), przysposobieniu itd.
Część podanych terminów wychodzi z użycia lub już została zapomniana, niektóre kilka wieków temu. W zestawieniu pominięto specjalne wypadki powinowactwa, jak np. mamka, brat mleczny (karmiony piersią tej samej kobiety), siostra mleczna, niańka.
* - terminy hipotetyczne, słabo zaświadczone lub niepewne (w tym kalki nazw łacińskich itd.)
** - terminy o znaczeniu niepewnym (tu podano znaczenie za Bańkowskim)
Współczesny język polski dysponuje o wiele prostszą terminologią pokrewieństwa i powinowactwa, na którą składają się terminy pradziadek, prababka, dziadek, babka, ojciec, matka, wujek, ciotka, teść, teściowa, brat, siostra, kuzyn, kuzynka, szwagier, szwagierka, syn, córka, bratanek, bratanica, siostrzeniec, siostrzenica, zięć, synowa, wnuk, wnuczka, prawnuk, prawnuczka. Z pozostałych najczęściej używa się terminu bratowa, czasem stryj, stryjek, natomiast określenia chrzestny, chrzestna, chrześniak, chrześnica coraz częściej przestają być łączone z powinowactwem (niebagatelną rolę odgrywa zwyczaj wybierania na chrzestnych osób z rodziny, które pozostają już w jakimś stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa z dzieckiem). O ojczymie i macosze częściej mówi się po prostu ojciec, matka, ewentualnie używa się terminów opiekun, opiekunka.


Góra
 Zobacz profil  
 
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 1 ] 

Wszystkie czasy w strefie UTC + 1


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zalogowanych użytkowników i 2 gości


Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  

Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
Przyjazne użytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL
Nasi przyjaciele: Strony Patriotyczne
Linki pozycjonujące: Fenster aus Polen / Schüco Fenster / Drutex Fenster / Fenster Preise / Haustüren /