Polskie-Forum.pl


Wolne i niezależne forum dyskusyjne / opinie polityczne / aktywność obywatelska / patriotyzm / Polska / wolna dyskusja


Wszystkie czasy w strefie UTC + 1




Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 67 ]  Przejdź na stronę Poprzednia strona  1, 2, 3, 4, 5  Następna strona
Autor Wiadomość
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 30 mar 2015, 21:02 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://www.prawy.pl/historia/7828-72-la ... ez-niemcow

72 lata temu as polskiego kontrwywiadu został zgilotynowany przez Niemców
Paweł Brojek niedziela, 14, grudzień 2014 05:10

Obrazek

Kpt. Antoni Kasztelan - uczestnik powstania wielkopolskiego oraz wojny polsko-bolszewickiej, obrońca Helu we wrześniu '39. Wbrew konwencji genewskiej został pozbawiony statusu jeńca wojennego i oddany w ręce gestapo, które torturami próbowało wyciągnąć od niego informacje dotyczące polskiego kontrwywiadu.


Urodził się 27 kwietnia 1896 r. we wsi Gryżyna w Wielkopolsce, w wielodzietnej rodzinie chłopskiej. Już w wieku szkolnym naraził się ówczesnym władzom pruskim, kolportując polskie książki oraz działając w ruchu skautowskim. Wyrzucany z kolejnych szkół, ostatecznie w 1915 r. ukończył gimnazjum w Kościanie.

Po wcieleniu do armii niemieckiej walczył w szeregach 5 Dolnośląskiego Pułku Artylerii Ciężkiej z Głogowa. Dwukrotnie ranny podczas walk na froncie zachodnim, został odznaczony Krzyżem Żelaznym. Po demobilizacji w 1918 r. powrócił w rodzinne strony.

W listopadzie 1918 r. wstąpił do POW. W 1919 r. walczył w powstaniu wielkopolskim, za co otrzymał Krzyż Zasługi. Później służył w 6 Pułku Strzelców Wielkopolskich. W 1920 r. zakończył edukację w Wielkopolskiej Szkole Podchorążych jako podporucznik.

Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, podczas której został ciężko ranny pod Mławą. Po wojnie pozostał w wojsku i jako zawodowy oficer do 1930 r. pełnił służbę w 49 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych w Kołomyi.

Od 1931 r. służył w Marynarce Wojennej, początkowo w Batalionie Morskim w Wejherowie, jako adiutant batalionu, a następnie dowódca kompanii. W 1934 r. został przeniesiony do sztabu Dowództwa Floty w Gdyni, gdzie jako kierownik Samodzielnego Referatu Informacyjnego zajmował się działalnością kontrwywiadowczą.

Rozpracowywał i likwidował działające na Wybrzeżu niemieckie komórki szpiegowskie. Wyróżnił się wówczas dekonspiracją kilkunastu agentów wywiadu hitlerowskiego, którzy działali w rejonie Gdyni, Wejherowa, Pucka i Helu. W 1936 r. otrzymał awans na stopień kapitana.

Po wybuchu II wojny światowej kierował kontrwywiadem Obrony Wybrzeża, a później brał udział w obronie Helu w sztabie admirała Józefa Unruga, rezygnując z możliwości ewakuacji w głąb kraju. Po kapitulacji półwyspu 2 października 1939 r. trafił do niewoli i przebywał w niemieckich oflagach.

W 1940 r., wbrew konwencji genewskiej, został pozbawiony statusu jeńca wojennego i oddany w ręce gdańskiego gestapo, które bezskutecznie próbowało wyciągnąć od niego informacje dotyczące polskiego kontrwywiadu. Torturowany w śledztwie, po odmowie zeznań trafił do obozu koncentracyjnego w Stutthofie, gdzie włączył się do działalności konspiracyjnej.

W grudniu 1941 r. ponownie trafił w ręce gestapo, a w styczniu 1942 r. sąd specjalny skazał go na czterokrotną karę śmierci za „działanie na szkodę państwa niemieckiego”. Nic nie dały starania jego żony Marii Olgi, która zabiegała o zmianę wymiaru kary u najwyższych władz niemieckich i o wstawiennictwo u papieża Piusa XI. Nie powiodły się też próby wymiany na wysokich stopniem oficerów niemieckich w niewoli angielskiej.

W połowie 1942 r. kpt. Kasztelan został przewieziony do więzienia Neubau w Królewcu i umieszczony w celi śmierci. Wyrok przez zgilotynowanie wykonano 14 grudnia 1942 r.

Jego ciało najprawdopodobniej przekazano Instytutowi Anatomii Uniwersytetu Królewieckiego. Symboliczny grób niezłomnego oficera znajduje się na Cmentarzu Witomińskim w Gdyni.

W 2010 r. kpt. Antoni Kasztelan został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Po latach Główna Komisja Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu IPN po zbadaniu akt sprawy uznała wydanie i wykonanie wyroku śmierci za niemieckie morderstwo sądowe.

Paweł Brojek


© WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 04 kwi 2015, 12:58 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://www.prawy.pl/historia/7926-60-ro ... narodowego

60. rocznica śmierci Wincentego Lutosławskiego – propagatora etycznego ruchu odrodzenia narodowego
Paweł Brojek niedziela, 28, grudzień 2014 05:25

Obrazek

Filozof, badacz myśli Platona, działacz narodowy. Zainspirowany myślą polskich mesjanistów z epoki romantyzmu stworzył własną koncepcję filozofii, zgodnie z którą za najlepszą formę istnienia uważał naród. Zmarł 28 grudnia 1954 r. w Krakowie.


Wincenty Lutosławski urodził się 6 czerwca 1863 r. w Warszawie, dzieciństwo spędził w rodzinnym majątku w Drozdowie pod Łomżą. Uczęszczał do niemieckojęzycznego gimnazjum w Mitawie na Łotwie. Po maturze w 1881 r. rozpoczął studia chemiczne w Politechnice Ryskiej, następnie przeniósł się na Uniwersytet w Dorpacie, gdzie studiował chemię i filozofię.

W 1887 r. rozpoczął studia nad Platonem i uzyskał magisterium z filozofii. Pracował w Moskwie, Londynie i Kazaniu, gdzie w 1890 r. dostał docenturę na uniwersytecie. Następnie udał się w długą podróż po Europie Zachodniej i Ameryce. W 1895 r. osiedlił się w Hiszpanii. Trzy lata później uzyskał doktorat na uniwersytecie w Helsinkach.

Po powrocie do Polski w 1899 r. rozpoczął wykłady w Katedrze Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. W tym samym czasie nawiązał współpracę z czołowymi działaczami Ligi Narodowej: R. Dmowskim, Z. Balickim i L. Popławskim. Jego dom był miejscem spotkań literatów, artystów i działaczy narodowych. W następnych latach wykładał na uniwersytetach w Lozannie, Genewie, Londynie i USA.

Prócz badań nad Platonem zajmował się analizą myśli polskich mesjanistów, w szczególności Mickiewicza i Słowackiego, z której wysnuł własną koncepcję narodowej filozofii. Zgodnie z nią naród uważał za najwyższą formę istnienia, ze szczególnym uwzględnieniem narodu polskiego jako uprzywilejowanego, prowadzącego ludzkość ku lepszej przyszłości. Niezbędne w tym celu było wychowanie narodowe.

Wcielając swoje zasady w życie, w 1902 r. założył Eleusis - stowarzyszenie o zabarwieniu religijno-filozoficznym, stawiające sobie za cel odrodzenie narodowe, wypracowanie nowego typu Polaka, m.in. poprzez pogłębione praktyki religijne i wstrzemięźliwość, początkowo od alkoholu, a później także od hazardu, tytoniu i rozpusty.

Stowarzyszenia były skupione w tzw. kuźnicach działających w Polsce, Anglii, Szwajcarii. W 1913 r. powstała kuźnica w Château Barby we Francji. Organizacja Eleusis miała duży wpływ ideowy na powstałe później harcerstwo.

W 1908 r. Lutosławski zamieszkał w Warszawie, prowadząc tam działalność odczytową. W czasie I wojny światowej pisał w sprawie polskiej liczne artykuły do prasy francuskiej, angielskiej i amerykańskiej. Na czas Kongresu Wersalskiego opracowywał ekspertyzy dla delegacji polskiej.

W 1920 r. otrzymał nominację na profesora zwyczajnego filozofii na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, gdzie pracował do przejścia na emeryturę. W 1929 r. został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Od roku 1933 mieszkał w Krakowie.

Po II wojnie światowej został odsunięty na margines, przede wszystkim z powodu swojej deklarowanej niechęci do bolszewizmu, który uważał za system z natury obcy Polakom. W latach 1946-1948 wykładał jeszcze na Uniwersytecie Jagiellońskim, powołano go także na członka Polskiej Akademii Umiejętności.

Wincenty Lutosławski zmarł 28 grudnia 1954 r., został pochowany na krakowskim Cmentarzu Salwatorskim.

opr. Paweł Brojek
Źródło: pitta.pl, drozdowo.pl


© WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 11 kwi 2015, 20:41 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://historykon.pl/30-grudnia-1888-ro ... ospolitej/

30 grudnia 1888 roku, w Krakowie urodził się Eugeniusz Kwiatkowski – polski wicepremier, minister skarbu, przemysłu i handlu II Rzeczypospolitej
30 grudnia 2014 00:00



Eugeniusz Kwiatkowski ukończył studia na Politechnice Lwowskiej. Działał w „Zarzewiu” (młodzieżowej organizacji niepodległościowej), a następnie w Legionach. Po I wojnie światowej wstąpił do Wojska Polskiego i brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1921 r. rozpoczął pracę na Politechnice Warszawskiej, a w 1926 r. został dyrektorem Fabryki Azotów w Chorzowie. W latach 1926-30 był ministrem przemysłu i handlu – rozpoczął wtedy budowę portu w Gdyni, przyczynił się do rozwoju polskiej floty handlowej i rozbudowy zakładów azotowych w Mościcach. W 1935 r. został ministrem skarbu i wicepremierem – rozpoczął wtedy tworzenie Centralnego Okręgu Przemysłowego. Uchodził za jednego z najbliższych współpracowników prezydenta Mościckiego. We wrześniu 1939 r. został internowany w Rumunii, gdzie pozostał do końca wojny. Po wojnie angażował się w prace przy odbudowie kraju. W latach 1945-47 był kierownikiem delegatury Rządu Jedności Narodowej ds. Odbudowy Wybrzeża. Później został zmuszony przez komunistów do odejścia z pracy, gdyż jego koncepcje utworzenia na Pomorzu silnego sektora gospodarczego wiążącego Polskę ze światem nie pasowały do scentralizowanej gospodarki biurokratycznej. Po otrzymaniu zakazu stałego przebywania na Wybrzeżu osiadł w Krakowie, gdzie zmarł 22 sierpnia 1974 r.

Obrazek
Na zdjęciu Eugeniusz Kwiatkowski przed 1931 rokiem. Fot. Wikimedia



Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 21 kwi 2015, 22:00 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://www.prawy.pl/historia/8046-adam- ... ent-ksiadz

Adam Kocur - powstaniec, prezydent, ksiądz
Paweł Brojek poniedziałek, 12, styczeń 2015 05:39

Obrazek

Pół wieku temu, 12 stycznia 1965 r. we Frankfurcie n. Menem, zmarł Adam Kocur - bojownik o powrót Wielkopolski i Śląska do macierzy, a później wieloletni prezydent Katowic. Tuż przed wybuchem II wojny światowej jego nazwisko znalazło się na liście najbardziej zasłużonych Polaków, przeznaczonych do aresztowania i likwidacji.

Przyszedł na świat w 1 maja 1894 r. w Kuźni Raciborskiej na Śląsku, w rodzinie chłopskiej. W trakcie nauki w gimnazjum w Raciborzu udzielał się w szkolnym kółku Towarzystwa Tomasza Zana. Po maturze rozpoczął studia teologiczne we Wrocławiu, które przerwał wybuch I wojny światowej i powołanie do armii pruskiej.

W 1919 r. brał udział w powstaniu wielkopolskim jako dowódca batalionu, następnie został oficerem I Pułku Strzelców Bytomskich. Później walczył w I i II powstaniu śląskim, a po jego zakończeniu znalazł się w sztabie POW Górnego Śląska. Podczas III powstania śląskiego w 1921 r. organizował żandarmerię powstańczą oraz nadzorował rozbrajanie Niemców.

W 1922 r. podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Od 1926 r. pełnił funkcję komendanta policji w województwie śląskim. W 1928 r. został wybrany na stanowisko prezydenta Katowic. Za jego kadencji podjęto wiele działań zmierzających do rozbudowania i unowocześnienia miasta. Na stanowisku tym pozostawał do wybuchu II wojny światowej.

Z ramienia Narodowo-Chrześcijańskiego Zjednoczenia Pracy przez trzy kadencje zasiadał w Sejmie Śląskim. Był działaczem Związku Powstańców Śląskich, Polskiego Związku Zachodniego oraz Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku. Przewodniczył komitetowi budowy polskiego stadionu narodowego. Realizację planów pokrzyżowała niemiecka agresja na Polskę.

Jego nazwisko znalazło się na przygotowanej przez Niemców liście (Sonderfahndungsbuch Polen) osób przeznaczonych do likwidacji. We wrześniu 1939 r. opuścił Katowice i wraz z wycofującym się wojskiem dotarł do Rumunii i ostatecznie w lutym 1940 r. do Francji. Jako żołnierz Polskich Sił na Zachodzie brał udział w obronie tego kraju, a po kapitulacji ewakuował się do Wielkiej Brytanii, gdzie pełnił służbę jako dowódca obrony pancernej wybrzeża.

Po wojnie pracował w zachodnioniemieckiej siedzibie Administracji Narodów Zjednoczonych do Spraw Pomocy i Odbudowy (UNRRA). W roku 1949 podjął studia teologiczne w Rzymie, dwa lata później otrzymał święcenia kapłańskie.

Ówczesne władze PRL-u zabroniły mu powrotu do kraju. Osiadł więc w Rosenhain w Bawarii, gdzie został proboszczem, zaś od 1957 r. pełnił obowiązki kanclerza kurii dla Polaków w Niemczech we Frankfurcie nad Menem. Prócz działalności duszpasterskiej inicjował różnorodne akcje społeczne i zbiórki pieniężne, propagował prasę katolicką, pomagał Polakom decydującym się na emigrację do USA i Kanady.

Ks. Adam Kocur zmarł 12 stycznia 1965 r., spoczął na cmentarzu we Frankfurcie n. Menem. Dziś mija 50. rocznica jego śmierci.

Paweł Brojek
Źródło: Danuta Sieradzka, Prezydent Katowic w latach 1928-1939 Adam Kocur, Katowice, Muzeum Historii Katowic, 1992

© WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 30 kwi 2015, 16:18 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://www.prawy.pl/historia/9201-bojow ... lo-z-grobu

Bojówkarze z Hitlerjugend wyrzucili jego ciało z grobu
Paweł Brojek czwartek, 30, kwiecień 2015 05:19

Obrazek

Bonifacy Bałdyk był uczestnikiem powstań śląskich, działaczem plebiscytowym i pierwszym burmistrzem Żor. Ze względu na jego zasługi i działalność na rzecz polskości Śląska, tuż przed wybuchem wojny Niemcy wpisali go na listę proskrypcyjną jako jednego z tysięcy Polaków przeznaczonych do likwidacji.

Urodził się 25 maja 1879 we wsi Kobierno w Wielkopolsce. Jako uczeń gimnazjum w Krotoszynie działał w Organizacji Młodzieży Narodowej. W Poznaniu otrzymał dyplom pomocnika aptekarskiego, następnie podjął studia farmaceutyczne w Berlinie, ale został relegowany za działalność polityczną.

W 1913 r. przybył do Żor na Górnym Śląsku, gdzie podjął pracę jako aptekarz, a następnie jako właściciel apteki. Od samego początku pobytu w Żorach zaangażował się w działalność narodową, społeczną i kulturalną, m.in. jako kierownik miejscowego chóru.

W grudniu 1918 r. uczestniczył w obradach polskiego Sejmu Dzielnicowego w Poznaniu jako przedstawiciel Polaków z powiatu rybnickiego. Gdy na początku roku 1919 r. Niemcy w Żorach zorganizowali wiec, przedstawiając w sposób zafałszowany sprawę polską, wystąpił w jej obronie. Trafił za to na pół roku do więzienia w Brzegu.

W czasie plebiscytu w sprawie przyłączenia Śląska do Polski współpracował z Polskim Komitetem Plebiscytowym w Rybniku oraz kierował akcją plebiscytową w Żorach. Podczas III powstania śląskiego organizował zaopatrzenie w broń, żywność i środki opatrunkowe.

W latach 1922-1925 jako burmistrz był przewodniczącym komisarycznej Rady Miejskiej w Żorach. W 1926 r. wszedł w skład Rady Naczelnej Narodowego Związku Powstańców Śląskich i Byłych Żołnierzy. Pełnił też funkcję prezesa założonego w 1927 r. Banku Ludowego w Żorach. Dzięki jego staraniom wybudowano w mieście gimnazjum państwowe.

W 1928 r. został wybrany do Sejmu z listy Narodowo-Chrześcijańskiego Zjednoczenia Pracy. Należał do klubu poselskiego Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. W 1930 r. został wybrany posłem do III Sejmu Śląskiego.

Jako uczestnik powstań śląskich i działacz plebiscytowy znalazł się na liście proskrypcyjnej Sonderfahndungsbuch Polen, sporządzonej przez Niemców latem 1939 r., zawierającej spis „wrogów Rzeszy” przeznaczonych do aresztowania i likwidacji.

Po wybuchu II wojny światowej wyjechał z rodziną do Łańcuta, skąd wrócił w październiku 1939 r. Aresztowany i uwięziony w Katowicach, został uwolniony 8 listopada, ale już dwa dni później zatrzymano go ponownie, po czym skazano na 5 lat ciężkiego więzienia.

Osadzono go w więzieniu w Strzelcach Opolskich, gdzie zmarł 30 kwietnia 1940 r. Ciało wydano rodzinie, która pochowała go w rodzinnym grobowcu. Kilka dni po pogrzebie bojówkarze Hitlerjugend wyrzucili zwłoki z grobowca, zamieniając go na śmietnik.

W 1952 r. szczątki pierwszego burmistrza Żor ekshumowano i na powrót złożono w odbudowanym grobowcu.

Bonifacy Bałdyk był odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi. Jego imieniem nosi jedna z ulic na Starym Mieście w Żorach.

opr. Paweł Brojek
Źródło: sejm.gov.pl

© WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 04 maja 2015, 14:14 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://historykon.pl/22-stycznia-1874-r ... nty-witos/

22 stycznia 1874 roku, w Wierzchosławicach koło Tarnowa, urodził się Wincenty Witos
22 stycznia 2015 00:01



Polski polityk, działacz ruchu ludowego, trzykrotny premier Rzeczypospolitej Polskiej w okresie: 24.07.1920-13.09.1921, 28.05.1923-14.12.1923 oraz 10.05.1926-14,12.1926. Od 1895 roku członek Stronnictwa Ludowego, w latach 1908-1914 poseł do galicyjskiego Sejmu krajowego, od 1909 do 1931 wójt Wierzchosławic. W latach 1911-1918 Poseł do austriackiej Rady Państwa, od 1914 w PSL „Piast” w Naczelnym Komitecie Narodowym, później w Lidze Narodowej (1917–1918) i Polskiej Komisji Likwidacyjnej (1918–1919). (Prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast” od 1 grudnia 1918r. do 15 marca 1931r.). Od 1919 roku poseł na polski Sejm.
W maju 1926 roku, jego rząd został obalony w wyniku przewrotu majowego.
W latach 1929-1930 był jednym z przywódców Centrolewu. W 1930 roku został aresztowany przez władze sanacyjne i osadzony w twierdzy brzeskiej. Został oskarżony w procesie brzeskim o przygotowywanie zamachu stanu i skazany na 1,5 roku więzienia, następnie wyemigrował do Czechosłowacji. Do Polski wrócił tuż przed wybuchem II wojny światowej a po jej rozpoczęciu został internowany przez Niemców. Witos odrzucił propozycję utworzenia rządu kolaboracyjnego. Po wojnie został powołany na wiceprzewodniczącego Krajowej rady Narodowej jednak funkcji nie przyjął. W 1945 roku został prezesem nowo powstałego Polskiego Stronnictwa Ludowego.
Witos został odznaczony Orderem Orła Białego , który utracił w konsekwencji wyroku sądowego w procesie brzeskim. Odznaczenie zostało mu formalnie przywrócone w związku z amnestią, na mocy dekretu prezydenta RP, Władysława Raczkiewicza z dnia 31.10.1939 roku, lecz jednak fizycznie nigdy go nie odzyskał. 25 września 2011 roku prezydent RP Bronisław Komorowski przekazał insygnia Orderu Orła Białego rodzinie Witosa. Zmarł 31 października 1945 roku w Krakowie miał 71 lat, został pochowany na cmentarzu w Wierzchosławicach.


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 12 maja 2015, 12:03 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://www.prawy.pl/8215-90-rocznica-sm ... za-endecji

90. rocznica śmierci Zygmunta Seydy – adwokata i działacza endecji
Paweł Brojek niedziela, 25, styczeń 2015 05:36

Obrazek

90 lat temu w Warszawie zmarł Zygmunt Seyda – z wykształcenia prawnik, wybitny działacz narodowy na ziemiach byłego zaboru pruskiego, obrońca w wielu procesach politycznych, organizator sądownictwa w odrodzonej Polsce.


Zygmunt Seyda urodził się 8 kwietnia 1876 r. w Poznaniu. Uczęszczał do Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu, gdzie działał w tajnym Towarzystwie Tomasza Zana. Od 1893 r. studiował prawo i ekonomię polityczną na uniwersytetach we Wrocławiu, Berlinie i Lipsku. Tytuł doktora praw otrzymał na uniwersytecie w Hale za pracę o prawie karnym.

W czasie studiów działał w tajnych polskich organizacjach, we Wrocławiu w Związku Młodziezy Polskiej „Zet”, a w Lipsku w Stowarzyszeniu Naukowym „Unitas”. W 1903 r. został członkiem Ligi Narodowej.

W 1903 r. otworzył kancelarię adwokacką w Katowicach. Zasłynął jako obrońca w wielu procesach politycznych, m. in. w tzw. procesie bytomskim w marcu 1904 r., wytoczonym przez abpa wrocławskiego G. Koppa redaktorom „Górnoślązaka”, w którym doprowadził do ugody. W 1912 r. wytoczył proces policji w Katowicach, która zakazała organizowania odczytów w języku polskim i wygrał go w wyższej instancji.

Pracę zawodową łączył z działalnością społeczną w licznych polskich organizacjach i stowarzyszeniach na Górnym Śląsku, m.in. jako prezes Okręgu Śląskiego „Sokoła”. Należał do Polskiego Towarzystwa Ludowego oraz Towarzystwa Czytelni Ludowych. Założył i prowadził dwa banki ludowe w Koźlu i Zabrzu.

W latach 1908 i 1913 był wybierany posłem na sejm pruski. Zasiadał w Reichstagu jako reprezentant mniejszości polskiej. Na posiedzeniach występował m.in. przeciw antypolskim ustawom o stowarzyszeniach i zgromadzeniach oraz przeciw podziałowi na okręgi wyborcze, dyskryminującemu ludność polską na Górnym Śląsku.

W 1911 r. był współzałożycielem i wydawcą oraz członkiem rady nadzorczej Spółki Wydawniczej „Gazety Ludowej”, nieoficjalnego organu Narodowej Demokracji na Górnym Śląsku. Należał do współorganizatorów Polskiego Towarzystwa Demokratycznego. Organizował wiece przeciw niemieckiej polityce wywłaszczeniowej w zaborze pruskim. W 1913 r. reprezentował Śląsk w utworzonej w Poznaniu Radzie Narodowej.

W czasie I wojny światowej w 1916 r. został powołany do armii niemieckiej. Służbę jako sędzia odbywał na terenie Płońska, a następnie w Węgrowie.

W pierwszych dniach odzyskania niepodległości przez Polskę został wiceprezesem Sądu Okręgowego w Lublinie i współorganizował polskie sądownictwo na terenie Lubelszczyzny. Był też przewodniczącym Koła Polskiej Macierzy Szkolnej. Uczestniczył w powołaniu Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu.

W 1919 r. został wybrany z okręgu kieleckiego na posła do Sejmu Ustawodawczego. W listopadzie tego roku został podsekretarzem stanu w Ministerstwie b. Dzielnicy Pruskiej. W sejmie przewodniczył Komisji Konstytucyjnej, która opracowała uchwaloną w 1921 r. konstytucję marcową.

Jako kierownik departamentu sprawiedliwości tworzył i organizował sądownictwo polskie w Wielkopolsce i na Pomorzu. W latach 1919-1920 jako przedstawiciel rządu brał udział w pertraktacjach z Niemcami dotyczących sytuacji na ziemiach byłego zaboru pruskiego.

Od listopada 1921 r. jako zastępca ministra sprawiedliwości a później podsekretarz stanu był zwierzchnikiem wymiaru sprawiedliwości w IV Departamencie Ziem Zachodnich z tymczasową siedzibą w Poznaniu. Podpisał wiele umów regulujących stosunki polsko-niemieckie na dawnym obszarze plebiscytowym Górnego Śląska.

W 1922 r. wszedł do Sejmu z ramienia Związku Ludowo-Narodowego, został wybrany wicemarszałkiem izby. Z końcem tego roku, po ustąpieniu z funkcji podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, został kierownikiem warszawskiej Delegatury Górnośląskiego Związku Przemysłowców Górniczo-Hutniczych.

Zygmunt Seyda zmarł 25 (lub według innych źródeł 28) stycznia 1925 r. w Warszawie, pochowany został w Poznaniu na cmentarzu św. Marcina. Obecnie jego szczątki spoczywają na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan na Wzgórzu św. Wojciecha.

Paweł Brojek
Źródło: ipsb.nina.gov.pl, fot. NAC

© WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 30 maja 2015, 13:52 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://www.prawy.pl/historia/1402-czesl ... -powstanca

Czesław Meissner - powstaniec, syn powstańca
Paweł Brojek piątek, 29, maj 2015 11:12

Obrazek

Od czasow szkolnych działał w organizacjach patriotycznych, później służył Ojczyźnie walcząc w powstaniu wielkopolskim oraz jako polityk narodowej demokracji. W czasie II wojny światowej przebywał we Francji i Anglii, gdzie organizował opiekę medyczną dla żołnierzy. Zmarł 29 maja 1950 r.

Czesław Meissner urodził się 9 września 1879 r. w rodzinie z tradycjami patriotycznymi. Jego ojciec, Wojciech, brał udział w powstaniu styczniowym. W 1899 r. uzyskał świadectwo maturalne w Gimnazjum św. Marii Magdaleny. W tym czasie był członkiem Towarzystwa Tomasza Zana. Naukę kontynuował na studiach w Greifswaldzie i Monachium, tam też w 1905 r. uzyskał stopień doktora.

Następnie osiadł w Poznaniu, gdzie rozpoczął prywatną praktykę lekarską. Równocześnie zaangażował się w działalność polityczną znajdując się w szeregach Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego, a od 1907 r. Ligi Narodowej. Działał społecznie, zasiadał w Radzie Głównej Towarzystwa Czytelni Ludowych, wspomagał wielkopolskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”.

W 1914 r. został powołany jako lekarz do armii niemieckiej, służył w niej aż do zakończenia I wojny światowej. W latach 1916–1918 należał do Tajnego Międzypartyjnego Komitetu Obywatelskiego, współpracował też z Centralną Agencją Polską w Lozannie, promującą sprawy polskie w zachodniej Europie.

W październiku 1918 r. wszedł w skład Wydziału Wojskowego Centralnego Komitetu Obywatelskiego w Poznaniu. Podczas zebrania Naczelnej Rady Ludowej, organizacji politycznej zaboru pruskiego z siedzibą w Poznaniu, został wybrany jej prezesem.

Po wybuchu powstania wielkopolskiego organizował polską administrację oraz dbał o zaopatrzenie oddziałów powstańczych. Po jego zakończeniu brał udział w rokowaniach polsko-niemieckich w Berlinie.

W 1919 r. w wyborach uzupełniających do Sejmu Ustawodawczego uzyskał mandat poselski z ramienia Związku Ludowo-Narodowego. W latach 1920-1925 był wiceprezesem i członkiem Zarządu Wojewódzkiego ZL-N, a później jego prezesem.

W latach 1928-1939 pełnił funkcję prezesa Zarządu Okręgowego Stronnictwa Narodowego w Poznaniu, od 1935 r. zasiadał w jego Komitecie Głównym. Był też członkiem Wielkiej Rady Obozu Wielkiej Polski oraz prezesem Legionu Wielkopolskiego. W latach 1930–1935 zasiadał w senacie z listy SN.

W 1939 r. został powołany do wojska jako lekarz w stopniu majora, jego zadaniem była organizacja szpitali zapasowych. Następnie wraz z przemieszczającymi się wojskami trafił na Węgry, gdzie pracował w tamtejszych szpitalach.

Z początkiem 1940 r. przedostał się do Paryża, gdzie został mianowany pełnomocnikiem Ministerstwa Spraw Wojskowych ds. PCK. Po zajęciu Francji przez Niemców wyjechał do Wielkiej Brytanii, by tam organizować szpitale i przychodnie lekarskie dla rodzin wojskowych. W dalszym ciągu działał we władzach Stronnictwa Narodowego na uchodźstwie.

Do Polski wrócił w lipcu 1946 r., podejmując prace w poznańskim szpitalu im. Pawłowa. Zmarł 29 maja 1950 r. w wieku 71 lat. Pochowany został na Cmentarzu Parafialnym św. Jana Vianneya w Poznaniu.

Paweł Brojek
fot. NAC

© WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 22 cze 2015, 11:26 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://www.prawy.pl/historia/1467-zmarl ... ch-obozach

Zmarł z wycieńczenia pobytem w niemieckich obozach
Paweł Brojek piątek, 19, czerwiec 2015 05:47

Obrazek

Seweryn Franciszek Czetwertyński - arystokrata, polityk narodowej demokracji, poseł na Sejm RP, działacz społeczny i gospodarczy. Poświęcone Polsce życie zakończył niedługo po wyzwoleniu z niemieckiego obozu śmierci w Buchenwaldzie. Dziś mija 70 lat od śmierci tego wybitnego Polaka.

Seweryn Franciszek Czetwertyński urodził się 18 kwietnia 1873 r. w Warszawie, w arystokratycznej rodzinie, jako najstarszy syn księcia Włodzimierza Ludwika, uczestnika powstania styczniowego. Ukończył gimnazjum rolne i agronomię na Politechnice w Rydze. W trakcie studiów należał do korporacji akademickiej Arkonia. Edukację w zakresie ekonomii kontynuował na Uniwersytecie w Bonn.

Przed pierwszą wojną światową prowadził działalność gospodarczą i społeczną na Podlasiu i w Warszawie, m.in. w Towarzystwie Popierania Przemysłu i Handlu, był także prezesem Stowarzyszenia Rolniczego w Siedlcach. W 1904 r. został wiceprezesem warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności.

Był zwolennikiem narodowej demokracji, w 1905 r. wstąpił do Ligi Narodowej. Jednocześnie wszedł do grona założycielskiego utworzonego w tym samym roku Stronnictwa Narodowo-Zachowawczego, grupującego umiarkowanych konserwatystów. W 1906 r. został wybrany posłem do rosyjskiej Dumy, po jej rozwiązaniu skupił się na działalności społecznej. W latach 1907–1917 pełnił funkcję prezesa Centralnego Towarzystwa Rolniczego.

Po wybuchu I wojny światowej w 1914 r. objął funkcję pierwszego prezesa Centralnego Komitetu Obywatelskiego w Warszawie, organizującego pomoc dla jej ofiar. Rok później został jego przedstawielem w Rosji. Był też członkiem Rady Głównej Opiekuńczej.

Po załamaniu się frontu rosyjskiego w 1915 r. protestował przeciwko stosowanej przez Rosjan w Królestwie Polskim taktyce "spalonej ziemi", polegającej na niszczeniu wszystkiego, co mogło być przydatne dla wroga. Występował za autonomią Królestwa w ramach Rosji, później bronił idei całkowitej niepodległości. W maju 1917 r. podczas pobytu w Petersburgu brał udział w pertraktacjach prowadzonych z wojskowymi władzami rosyjskimi na temat formowania armii polskiej w Rosji.

Aresztowany przez bolszewików wiosną 1918 r., spędził przeszło miesiąc w więzieniu w Homlu. Po uwolnieniu przebywał przez pewien czas w Finlandii. Po powrocie do kraju w maju 1918 r. ponowił działalność gospodarczą i polityczną. Zarządzał gorzelnią w Suchowoli oraz prowadził Hotel Europejski w Warszawie.

W 1919 r. wybrany został z listy narodowo-ludowej w okręgu bialskopodlaskim do Sejmu Ustawodawczego. W sejmowych ławach zasiadał też w trzech kolejnych kadencjach. Pracował w komisjach prawniczej i skarbowo–budżetowej, przewodniczył komisji wojskowej. Był rzecznikiem reformy rolnej znoszącej wielką własność ziemską. Powszechnie był znany jako obrońca ludności unickiej.

Od marca 1928 r. do października 1931 r. był wicemarszałkiem Sejmu. W 1928 r. wszedł w skład Komitetu Politycznego Stronnictwa Narodowego. Działał również na polu publicystyki, jego artykuły ukazywały się na łamach "Gazety Rolniczej", "Gazety Warszawskiej" i "Przeglądu Narodowego".

W pierwszych latach wojny mieszkał w swoim majątku w Suchowoli. Wspierał miejscową ludność, pomagał uciekinierom wojennym i partyzantom. Aresztowany w marcu 1941 r. przez Niemców, był przetrzymywany w więzieniu na Zamku Lubelskim, skąd wywieziono go do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu. Dzięki zabiegom rodziny powrócił do więzienia w Lublinie, jednak w 1944 r. znów trafił do obozu, tym razem w Buchenwaldzie.

W kwietniu 1945 r. po wyzwoleniu przez wojska amerykańskie wyemigrował do Wielkiej Brytanii. Po dwóch miesiącach, 19 czerwca zmarł w szpitalu w Edynburgu na skutek wycieńczenia warunkami obozowymi. Jego ciało spoczęło na miejscowym cmentarzu Mount Vernon.

Paweł Brojek

© WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 20 sie 2015, 17:35 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://www.prisonplanet.pl/nauka_i_tech ... p332732891

80. rocznica śmierci ks. Roberta Bilitewskiego – działacza narodowego z Warmii
Paweł Brojek piątek, 29, maj 2015 05:50

Obrazek

Duszpasterz w parafiach w Warmii i na Pomorzu, doktor filozofii, działał na rzecz przywrócenia języka polskiego w nauczaniu religii w szkole, za co przełożeni przenieśli go do niemieckiej parafii. W okresie plebiscytowym agitował na rzecz przyłączenia Warmii do Polski.

Robert Bilitewski przyszedł na świat 19 grudnia 1859 r. w Patrykach w Warmii, jako syn piekarza i właściciela dużego gospodarstwa rolnego. Po ukończeniu gimnazjum w Olsztynku podjął studia filozoficzno-teologiczne w Liceum Hosianum w Braniewie i Kolegium Polskim w Rzymie, zakończone licencjatem z teologii i doktoratem z filozofii.

Święcenia kapłańskie przyjął w 1886 r., później pracował jako wikariusz w parafiach na Pomorzu i w Warmii: Benowie, Barczewie, Biskupcu, Sztumie i Dzierzgoniu. Od 1894 r. był administratorem parafii w Gryźlinach, gdzie otoczył szczególną opieką ludność polskojęzyczną.

Prócz pracy duszpasterskiej zaangażował się w działalność narodową. Wspierał polskie organizacje i stowarzyszenia na Warmii i Mazurach, m.in. Związek Polaków w Prusach Wschodnich, propagował biblioteki Towarzystwa Czytelni Ludowych.

Wspierał starania polskich działaczy o przywrócenie języka polskiego w nauczaniu religii w szkole. Niemiecki biskup Andrzej Thiel ukarał go za to przeniesieniem w 1903 r. do niemieckiej parafii w Wilczkowie pod Dobrym Miastem.

Od 1910 r. współpracował z „Gazetą Olsztyńską”, rok później był jednym z założycieli Banku Ludowego w Olsztynie. W 1915 r. przeszedł na emeryturę i zamieszkał w Olsztynie, a dwa lata później przeniósł się do Klebarka Wielkiego.

Był jednym z reprezentantów Warmii w Naczelnej Radzie Ludowej w Poznaniu. W 1919 r. działał aktywnie jako członek Warmińskiego Komitetu Plebiscytowego w Kwidzynie. Agitował na wiecach, a dla celów propagandy plebiscytowej na melodię mazurka Dąbrowskiego napisał pieśń „Jeszcze Warmia nie zginęła”.

Po plebiscycie pozostał na terenie Warmii. Został członkiem i mężem zaufania IV Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech. Od 1923 r. był prezesem Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Rolnik” w Olsztynie.

Ks. Roman Bilitewski zmarł 29 maja 1935 r. w Klebarku Wielkim, został pochowany na tamtejszym starym cmentarzu.

opr. Paweł Brojek
Źródło i fot.: encyklopedia.warmia.mazury.pl

© WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 10 paź 2015, 15:40 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://www.prawy.pl/historia/10921-70-r ... i-plockiej

70. rocznica śmierci Aleksandra Macieszy – jednej z najwybitniejszych postaci Ziemi Płockiej
sobota, 10, październik 2015 05:33 Paweł Brojek

Obrazek

Lekarz, społecznik, w czasach zaborów poseł do Dumy Państwowej, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pierwszy prezydent Płocka. Był też badaczem historii regionu, pasjonatem antropologii, propagatorem turystyki i fotografem. Źródłem wszystkich jego pasji, których efekty służyły innym, był patriotyzm.

Aleksander Maciesza urodził się 4 czerwca 1875 r. w Tomsku na Syberii. Jego rodzice, działacze niepodległościowi, zostali tam zesłani za udział w powstaniu styczniowym. Na wygnaniu przeszedł wszystkie szczeble edukacji, w 1898 r. ukończył z wyróżnieniem wydział medycyny miejscowego uniwersytetu. Później pracował jako lekarz obwodowy w Górach Ałtajskich.

W 1901 r. przyjechał do Polski i osiadł w Płocku, gdzie objął stanowisko lekarza więziennego. Pracował też w miejscowym szpitalu św. Aleksego, w którym utworzył oddział okulistyczny. W więzieniu organizował akcje oświatowe, cykle wykładów oraz czytelnictwo polskich książek.

Dał się poznać jako obrońca narodowych tradycji i patriota. Od 1902 r. był członkiem Ligi Narodowej. W 1905 r. podpisał memoriał w sprawie udzielenia autonomii Królestwu Polskiemu, za co zwolniono go z posady lekarza więziennego i szpitala św. Aleksego.

W 1906 r. został posłem do I Dumy Państwowej. Dzięki jego staraniom jako wiceprezesa Towarzystwa Szkoły Średniej w Płocku i członka zarządu lokalnego Koła Macierzy Szkolnej w tym samym roku w mieście powstało Gimnazjum Polskie im. Władysława Jagiełły, w którym objął stanowisko lekarza szkolnego oraz nauczyciela higieny i anatomii.

Pracował w licznych stowarzyszeniach społecznych: Towarzystwie Dobroczynności, Straży Ogniowej, Płockim Towarzystwie Lekarskim czy Towarzystwie Higienicznym. W 1907 r. był jednym z inicjatorów reaktywowania Towarzystwa Naukowego Płockiego, na którego czele stanął. Za jego prezesury towarzystwo prowadziło ożywioną działalność badawczą i popularyzatorską, powstały Biblioteka im. Zielińskich oraz Muzeum Mazowsza Płockiego.

Piastował liczne urzędy publiczne. Od 1917 r. był przewodniczącym Rady Miejskiej, a następnie burmistrzem Płocka. Po odzyskaniu niepodległości, od listopada 1918 do września 1919 r. sprawował urząd prezydenta miasta. W ramach walki z głodem organizował dla mieszkańców tanie kuchnie i punkty pomocy socjalnej.

W 1920 r. przewodniczył Związkowi Obrony Ojczyzny w Płocku, którego głównym celem była obrona miasta przed bolszewikami. Następnie wstąpił do Wojska Polskiego, gdzie był lekarzem w stopniu majora. Szczególnie zasłużył się podczas obrony Płocka przed bolszewikami, ratując życie rannych w miejscowym szpitalu.

Od 1927 r. był prezesem Płockiego Towarzystwa Lekarskiego. Występował z odczytami na zjazdach lekarzy, był współpracownikiem, a często członkiem honorowym wielu organizacji lekarskich, jego referaty publikowano w fachowej prasie medycznej. Krzewił wiedzę z zakresu higieny, organizując objazdowe wystawy.

Prowadził też rozległe badania antropologiczne, był autorem wielu publikacji z tej dziedziny. Za zasługi w niej został członkiem Polskiej Akademii Umiejętności oraz Międzynarodowego Instytutu Antropologii. Był też pasjonatem fotografii, czego wyrazem była m.in. napisana przez niego „Historia fotografii polskiej w latach 1839-1889”, oraz propagatorem turystyki i regionalizmu.

Aleksander Maciesza zmarł 10 października 1945 r. Za swoje zasługi został odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Spoczywa we wspólnym grobie z małżonką Marią na katolickim cmentarzu miejskim w Płocku. Jego imię nosi ulica, gimnazjum w Płocku oraz Płockie Towarzystwo Fotograficzne.

Paweł Brojek

© WSZYSTKIE PRAWA DO TEKSTU ZASTRZEŻONE. Możesz udostępniać tekst w serwisach społecznościowych, ale zabronione jest kopiowanie tekstu w części lub całości przez inne redakcje i serwisy internetowe bez zgody redakcji pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 23 paź 2015, 19:31 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
https://marucha.wordpress.com/2015/07/0 ... polityk-1/

Ordynat, mecenas i polityk… (1)
Posted by Marucha w dniu 2015-07-08 (środa)

Obrazek

Maurycy Zamoyski urodził się 30 lipca 1871 r. w Warszawie jako syn Tomasza ordynata Zamoyskiego i matki Marii z Potockich.
Dziecinne lata wraz z rodzicami spędził w Warszawie i we własności swego dziadka Maurycego Potockiego w Jabłonnie i w Zatorze.
Wraz z pięciorgiem rodzeństwa, dzieciństwo spędzał w pałacu i w pięknym parku dziadka Maurycego, pobierał początkową edukację od nauczycieli domowych, jak wiele dzieci rodzin arystokratycznych.
Istotny wpływ na nim wywarł polonista Hadaś. „Ugruntował w nim doskonałą znajomość i czystość języka polskiego, która przy wrodzonych jego zdolnościach do języków, pozostała mu na zawsze w mowie i piśmie” [1].
W wieku lat czternastu, razem z bratem Tomaszem, korzystając ze stancji dr. Teodora Czarneckiego w Lesznie, kontynuowała naukę we słynnej, miejscowej szkole średniej. Tutaj poznał wielu przedstawicieli młodzieży wielkopolskiej, która wkrótce odgrywał istotna rolę w życiu regionu i całego kraju. Przyjacielskie kontakty z tą młodzieżą utrzymywał przez długie lata.
Wakacje spędzał w Klemensowie, gdzie doskonalił się w sporcie jeździeckim, w strzelaniu, polowaniach. Po długiej chorobie ojca i jego śmierci opiekunem rodziny i ordynacji został jego stryj Konstanty Zamoyski z Kozłówki, oraz matka. Była to osoba inteligentna, energiczna, obdarzona trudnym charakterem. Przeżyła ona męża Tomasza i czworo swoich dzieci w tym najstarszego syna Maurycego. W 1890 r., gdy Maurycy miał 19 lat, uzyskała ona uwłasnowolnienie syna, który wyjechał na studia uniwersyteckie do Stuttgartu, w towarzystwie Augusta Turkułła. W mieście studiów Maurycy nawiązał serdeczne stosunki z polską kolonią artystyczną, reprezentowaną min przez: Julina Fałata, Józefa Chełmońskiego, Leona Wyczółkowskiego i Wojciecha Kossaka [2]
Znajomość wybitnych przedstawicieli „monachijskiej szkoły” polskiej sztuki, aktywny udział w jej życiu towarzyskim, wzbogaciły osobowość Zamoyskiego. Po powrocie do kraju przebywał na terenie ordynacji a najczęściej w Warszawie . Był zmuszony zająć się unowocześnieniem własnych rozległych dóbr. Złożył min stajnię wyścigową i hodowlę koni pełnej krwi, w majątku Stara Wieś pod Warszawą, odziedziczonym po stryju Karolu Zamoyskim. Znał się dobrze na koniach. Uczestniczył w zawodach konnych z przeszkodami w Warszawie i Pławnie.
Aktywnie pomagał parafiom katolickim, na terenie swej ordynacji, w odzyskiwaniu przez nich wiernych, przymusowo poddanych prawosławnym popom. Wspierał on działalność biskupa lubelskiego Jaczewskiego w tej dziedzinie, korzystając z pomocy Aleksandra Zawadzkiego i księdza Gralewskiego [3]
Przy pomocy swego pełnomocnika Karola Czarnowskiego modernizował swą ordynację. Większość z 90 folwarków otrzymała nowoczesne budynki. W 1901 r. powstała słynna cukrownia „Klemensów”. połączona 30-kilometrową kolejką wąskotorową ułatwiającą dowóz buraków z wielu folwarków a także drewna z lasów ordynacji. Mimo usilnych starań hrabiego Petersburg nie zezwolił na budowę linii kolejowej łączącej Rejowiec z folwarkami ordynacji.
Klemensowska rezydencja hrabiego została znacznie upiększona. Jej ogrody zaczęły przynosić znaczny dochód a przede wszystkim hodowla bydła i koni, w tym stadnina koni wyścigowych, prowadzona do 1905 r., kupiona od hrabiego Mieczysława Orłowskiego [4].
Hrabia Zamoyski od końca XIX wieku stał się zasłużonym mecenasem rozwoju sztuki i oświaty ludowej. Olbrzymi wpływ na tą jego działalność wywierała lektura dzieł Henryka Sienkiewicza. Jako czytelnik „Tygodnika Ilustrowanego” prenumerował on zakup kolejnych tomów dzieł wybitnego pisarza . z którym wkrótce łączyła go głęboka ideowa przyjaźń. W 1900 r. stał się on właścicielem „Encyklopedii Staropolskiej” Zygmunta Glogera, „Księgi Humoru Polskiego”, wydanej, opracowanej przez Kazimierza Bartoszewicza i „Księgo zbiorowej poświęconej pamięci Adama Mickiewicza w setną rocznicę jego urodzin 1798-1898” [5].
Hrabia, bywalec wystaw w Salonie A. Krywulta, był zaangażował się finansową w budowę gmachu Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. „W dniu otwarcia Zachęty – pisze Joanna Janicka – urządził w Pałacu Błękitnym bankiet, zebranie dla członków komitetu budowy i licznych zaproszonych osobistości warszawskich. Wtedy to wśród przemówień , które miały miejsce na tym bankiecie, Henryk Sienkiewicz zwrócił się do młodego gospodarza, wskazując w słowach bardzo głęboko wzruszających, wybitna rolę i poważne obowiązki, które powinny mu przypaść w kraju do spełnienia, a wypływające z jego stanowiska, imienia i osobistych zdolności. Sienkiewicz nawet nie przypuszczał , jak wielki wywarł wpływ na późniejsze, o wiele poważniejsze sprawy, gorące odniesienie do obowiązków obywatela polskiego, oraz spadkobiercy znaczącego w historii nazwiska. Od tej chwili żadna ważniejsza sprawa w życiu kraju w dziedzinie kultury lub dobroczynności, nie obyła się bez jego udziału, i to na naczelnym miejscu” [6].
Wcześniej wsparł on finansowo budowę pomnika A. Mickiewicza, dłuta Cypriana Godebskiego, odsłoniętego na warszawskim Krakowskim Przedmieściu 24 grudnia 1898 r. Należał także do założycieli Komitetu Budowy Filharmonii Warszawskiej wraz z rodziną księcia Lubomirskiego, baronem Leopoldem Kronenbergiem, kierownikiem artystycznym rodzącej się placówki muzycznej był Emil Młynarski a dyrektorem zarządzającym Aleksander Rajchman [7]
Furorę światową przeżywała wówczas powieść historyczna H. Sienkiewicza „Quo vadis” , przenoszona na deski teatralne. Polski rynek wydawniczy obok twórczości Sinkiewicza i Prusa promował na przełomie wieków twórczość Władysława Reymonta („Ziemia obiecana”), Stefana Żeromskiego („Ludzie bezdomni”) oraz dzieła Orzeszkowej, Konopnickiej, Sieroszewskiego, Orkana, Tetmajera, Wysenhoffa [8].
Na poglądy polityczne wielu rodaków , w tym M. Zamoyskioego, oddziaływała wówczas publicystyka informująca o brutalnej germanizacji polskich ziem zachodnich i północnych i wielka powieść Sienkiewicza „Krzyżacy” .
Pałac Błękitny dzięki hrabiemu stał się w Warszawie początków XX wieku wielkim centrum sztuki i nauki. Tutaj gromadził on cenne pamiątki rodzinne i historyczne, stworzył imponującą galerię obrazów artystów polskich i zagranicznych, portretów rodzinnych, zbiór miniatur, starych brązów, kryształów i historycznych mebli. Tutaj też odbywały się narady kierownictwa Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego. Jego program, uchwalony w grudniu 1903 r. akcentował:
„Interes narodu jako całości – w przeciwieństwie do interesów klasowych, wyznaniowych, korporacyjnych, dzielnicowych, lokalnych – stanowi najwyższą wiarę wartości politycznych. Znaczenie zdarzeń i czynów politycznych przede wszystkim mierzy się tym, o ile przyczyniają się one do obrony i rozszerzenia wpływów narodu na zewnątrz, na wewnątrz zaś do wzmocnienia jego jedności, do rozwoju sił narodowych, do pogłębienia treści i rozszerzania zakresu narodowego życia… Głównym celem politycznym, wynikającym z położenia naszego narodu, jest osiągnięcie niepodległości i stworzenie samoistnego państwa polskiego” [9]
Głosząc zasadę tolerancji wobec mniejszości narodowych i ich prawa do zachowania własnej kultury, wobec ludności żydowskiej program głosił zasadę walki z tą grupą, która identyfikuje się z interesami państw zwalczających polskość. Wobec grupy niezdecydowanych głosił tolerancję, z zastrzeżeniem dążności do wzmocnienia stanu posiadania ludności polskiej w zawodach opanowanych przez Żydów (handel, finanse, media i inne działy kultury). Wobec jednostek zasymilowanych w kulturze polskiej głosił pełną tolerancję- równość praw i obowiązków.
W 1904 r. hrabia stanął na czele Komitetu Obywatelskiego, który doprowadził do powstania Prywatnej Szkoły Artystycznej, która w 1914 r. otrzymała nowy budynek. W 1922 r. została ona przekształcona w Państwową Szkołę Sztuk Pięknych.
W tym czasie hrabia popularyzował zasady programowe ruchu narodowo-demokratycznego , którego głównym ideologiem i strategiem był Roman Dmowski, a wybitnymi działaczami: Zygmunt Balicki, Alfons Parczewski, Jan Popławski, Stanisław Grabski i Aleksander Zawadzki. W 1905 r. hrabia od „Granowskiego” nabył Wydawnictwo „Gońca Porannego i Wieczornego” i oddał je Stronnictwu Demokratyczno Narodowemu. Później zasilał dorocznymi subwencjami, popularny organ Stronnictwa „Gazetę Warszawską”.
W listopadzie 1905 r. należał do głównych organizatorów pochodu narodowego w Warszawie, który podobno zgromadził 150 tys. manifestantów, defilujących przed Henrykiem Sienkiewiczem [10]. Zgodnie z programem ruchu narodowo-demokratycznego angażował się w pracę Rady Nadzorczej Polskiej Macierzy Szkolnej a także wspierał działalność Towarzystwa Nauczycieli Ludowych.
Na prośbę Romana Dmowskiego kandydował w wyborach do I Dumy rosyjskiej. Został wybrany w kurii wielkiej własności w powiecie zamojskim. W Dumie tej Królestwo Polskie reprezentowane było przez 36 posłów, w tym przez 5 z guberni lubelskiej. Koło Polskie w Dumie walczyło o autonomię dla Królestwa Polskiego, występowało przeciwko stanowi wojennemu, karze śmierci i stosowaniu przez rząd metod prowokacji.
W lipcu 1906 r. w Biłce pod Lwowem odbył się ślub hrabiego z Marią księżniczką Sapieżyńską. Pracownicy Kasy Przezorności, pracujący w ordynacji uczcili dzień zaślubin opodatkowaniem swych pensji w roku ekonomicznym 1906/1907 na rzecz oświaty ludowej, zdobywając serce młodej, pięknej ordynatowej [11]
Działalność filantropijną prowadził hrabia m.in. w Janowskim Kole Macierzy Szkolnej, w Lubelskim Towarzystwie Dobroczynności a później w Warszawskim Towarzystwie Dobroczynności. Dla Filharmonii Warszawskiej zakupił instrumenty muzyczne na sumę 62 tys. rubli. Wspierał też pomocą materialną i lokalową redakcję „Biblioteki Warszawskiej” [12]
„Najpiękniejszą kartą jego zasług dla polskiej kultury – podkreśla „Gazeta Rolnicza” – było utrzymanie i rozbudowa Biblioteki Ordynacji Zamoyskiej. Biblioteka Zamoyska w Warszawie pod jego kierownictwem i przy współpracy Przyborowskiego, Korzona, Sobieskiego i in. stała się nie tylko znakomitym warsztatem studiów dla uczonych, lecz także przez swe stypendia, źródłem poważnej pomocy dla uczącej się młodzieży. Z imieniem, Maurycego Zamoyskiego związane jest wspaniałe Wydawnictwo „Archiwum Jana Zamoyskiego”, Wielkiego Kanclerza, to samo Fundacja Kórnicka i Związek Zamoyskich, których był pierwszym prezesem” [13].
Pod kierownictwem prof. Ludwika Kolankowskiego, który przejął zarządzanie Biblioteką Ordynacji, po śmierci prof. Tadeusza Korzona – współorganizatora Towarzystwa Miłośników Historii w Warszawie w 1906 r., przebudowano sale biblioteczne. Od 1933 r. pracownie biblioteczne zostały bezpłatnie udostępnione wszystkim studiującym. Była on instytucje wyższej użyteczności publicznej. Hrabia wziął na siebie jej utrzymanie wraz z personelem i zakupem książek.
Po wybuchu pierwszej wojny światowej hrabia, zwolennik prokoalicyjnej i prorosyjskiej orientacji R. Dmowskiego, wstąpił do Komitetu Narodowego Polskiego wraz z Romanem Dmowskim, Zygmuntem Balickim, Janem Harusewiczem, Sewerynem Czetwertyńskim, Wiktorem Jarońskim i Zygmuntem Wielopolskim. W odezwie z listopada 1914 r. Komitet stwierdzał, że w warunkach wojny Polacy winni popierać rozbicie potęgi niemieckiej i zjednoczyć wszystkie ziemie polskie pod berłem monarchii rosyjskiej. Odezwa potępiała krakowski NKN i Legiony, jako „zręczną intrygę rządu austriackiego”.
Komitet wiele nadziei łączył z odezwą naczelnego wodza armii rosyjskiej Wielkiego Księcia Mikołaja Mikołajewicza, w której podkreślał on: „nadejdzie godzina zmartwychwstania dla Narodu Polskiego i dla pojednania się braterskiego z Wielką Rosją. Niechaj się zatrą granice, rozcinające części Naród Polski. Niech Naród Polski połączy się w jedno ciało pod berłem Cesarza Rosyjskiego” [14].
Odezwę tą odczytano w kościołach Królestwa Polskiego podczas nabożeństw dziękczynnych. Zwolennicy ruchu narodowo-demokratycznego a także Polskiej Partii Postępowej, Stronnictwa Polityki Realnej i Polskiego Zjednoczenia Postępowego radość z powodu cytowanej odezwy manifestowali na ulicach Królestwa. Trwało to niedługo, kiedy rząd rosyjski nie chciał spełnić oczekiwań członków Komitetu i Polskiego Koła w Dumie. Paryż i Londyn w tym czasie podkreślały, iż sprawa polska „jest sprawą wewnętrzną, czysto rosyjską” [15].
Hrabia, przebywając wówczas w Petersburgu, starał się przekonać ambasadora Francji w Rosji – Maurice Paleologue, że Rosja nie jest w stanie pokonać mocarstwa centralne i będzie się strać wyjść z wojny kosztem ziem polskich. Hrabia wraz z Dmowskim po wysłuchaniu mglisty obietnic ministrów rosyjskich, w sprawie polskiej, postanowili, za zgoda ministra Siergieja Sazonowa, przeprowadzić rozmowy z przedstawicielami rządów Francji, Anglii i Szwajcarii., by przedstawić im stanowisko polskie, w zmieniającej się sytuacji militarno-politycznej. Po powrocie latem 1916 r. do Piotrogrodu w sierpniu 1916 r. ponownie wyjechał do Francji, i tu pracował stale na rzecz sprawy polskiej do 1924 r. [16].
Swoje obowiązki społeczne łączył z obowiązkami ojcowskimi wielodzietnej rodziny posiadającej: córkę Zofię Zamoyską urodzoną w 1907 r. – absolwentkę historii, córkę Zofię Skrzyńską urodzoną w 1909 r. sportowca, która zamieszkała w Kanadzie, córkę Różę Tarnowską urodzoną w 1910 r. absolwentkę Szkoły Gospodarstwa Domowego, zamieszkałą w Kanadzie, syna Jana Zamoyskiego urodzonego w 1912 r., ekonomisty więźnia PRL, syna Andrzeja Zamoyskiego, urodzonego w 1914 r., osiadłego na stałe w Londynie, syna Marka Zamoyskiego, urodzonego w 1915 r., absolwenta SGGW, nadleśniczego w Zwierzyńcu.
Po pierwszej wojnie światowej rodzina hrabiego zwiększyła się o nowe jego dzieci: Annę Czartoryską urodzoną w 1921 r., Pawła Zamoyskiego, absolwenta szkoły mechanicznej w Paryżu , osiadłego w Wenezueli, Teresę Zamoyską urodzoną w 1924 r. i Krystyna Popiel, urodzoną w 1925 r. [17]
Wychowanie i utrzymanie tej licznej gromadki dzieci, w atmosferze tradycyjnego, chrześcijańskiego ciepła i obowiązków, wymagała od hrabiego, a przede wszystkim od jego dzielnej żony – Marii Zamoyskiej, wiele wyrzeczeń i staranności. Jej inteligencja uratowała w Petersburgu, w 1917 r., rodzinę przed zemstą bolszewików i doprowadziła, drogą przez Helsinki, Sztokholm i Londyn, do połączenia z mężem, pracującym w Paryżu.

CDN

prof. Marian M. Drozdowski
* Odczyt M.M Drozdowskiego, wygłoszony 16 maja 2012 r. w Związku Ziemian.

Przypisy:
[1] Joanna Janicka, „Maurycy hrabia Zamoyski. Zarys losów życiowych i politycznych oraz wgląd w struktury gospodarcze ordynacji”, Lublin 2000, s. 55
[2] Tamże, s. 56.
[3] Tamże, s. 57.
[4] Tamże, s. 58.
[5’ „Tygodnik Ilustrowany” nr 13, 31 marca 1900, s. 260.
[6’ Maurycy hrabia Zamoyski…, s. 59.
[7] „Tygodnik Ilustrowany” nr 13, cit., s. 254.
[8] „Tygodnik Ilustrowany”, nr 34, 25 sierpnia 1900, s. 676.
[9] „Powstanie II Rzeczypospolitej Wybór dokumentów 1866-1925”, Warszawa 1981, s. 100.
[10] „Maurycy hrabia Zamoyski…”, s. 68.
[11] Tamże, s. 75.
[12] Tamże s. 62
[13] „Gazeta Rolnicza” , nr 23 , z 9 czerwca 1939 r., s. 564.
[14] „Powstanie II Rzeczypospolitej…”, s. 223-224.
[15] „Maurycy hrabia Zamoyski…”, s, s 77
[16] Tamże, s. 80-81.
[17] Robert Jarocki, „Ostatni Ordynat”, Warszawa 1996, s. 3.

Myśl Polska, nr 27-28 (5-12.07.2015)

http://mysl-polska.pl/535


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 29 paź 2015, 19:05 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
https://marucha.wordpress.com/2015/07/1 ... polityk-2/

Ordynat, mecenas i polityk… (2)
Posted by Marucha w dniu 2015-07-19 (niedziela)

Część pierwsza:
https://marucha.wordpress.com/2015/07/0 ... polityk-1/

Po wielu naradach i dyskusjach 15 sierpnia 1917 r. powołano w Lozannie Komitet Narodowy Polski , pod przewodnictwem Romana Dmowskiego. Jego wiceprezesem i skarbnikiem został Maurycy Zamoyski.

Obrazek

Komitet 28 sierpnia 1917 r. powiadomił mocarstwa Entent i USA o swym programie – zjednoczenia i niepodległości Polski, przy pomocy zachodnich sojuszników i demokratycznej Rosji [19].
Komitet, dzięki aktywności Dmowskiego i Zamoyskiego, informował mocarstwa zwycięskiej koalicji o niepodległościowych terytorialnych aspiracjach Polaków, patronował Armii Polskiej we Francji, powołanej w czerwcu 1917 r. i o akcji mobilizacji ochotników polonijnych do jej szeregów. Hrabia, w imieniu Komitetu, przekazał w październiku 1918 r. dowództwo nad tą armią, i wszystkimi oddziałami polskim walczącymi po stronie Ententy, gen. Józefowi Hallerowi.
Jako skarbnik i szef administracji był duszą Komitetu. Oddał do dyspozycji Komitetu zastaw biżuterii rodzinnej wartości 6,5 mln franków. W 1918 r. Komitet uzyskał od państw Ententy pożyczkę, płaconą w ratach miesięcznych w wysokości 300 tys. franków [20]. W 1919 r. ten dług przejęło państwo polskie.
Hrabia, oceniając realistycznie sytuację polityczną, zdecydowanie przeciwstawił się ogłoszeniu Komitetu – Rządem Polskim na emigracji. Był zwolennikiem zawarcia kompromisu z Józefem Piłsudskim – Tymczasowym Naczelnikiem Państwa, celem powołania koalicyjnego rządu polskiego. Za taki rząd traktował gabinet Ignacego Paderewskiego, którego obdarzał, wraz z żoną, wielką estymą.
Z chwilą mianowania Dmowskiego szefem Polskiej Delegacji Pokojowej, faktycznym kierownikiem prac Komitetu był Maurycy Zamoyski. Dzięki jego zabiegom, popartym przez Ignacego Paderewskiego, został on posłem I klasy RP w Paryżu, Eustachy książę Sapieha w Londynie, Kazimierz książę Lubomirski w Waszyngtonie, Konstanty Skirmunt w Rzymie. Osiągnięcia hrabiego jako polskiego posła w Paryżu są imponujące:
– współpracując z Polskim Biurem Prac Kongresowych, przygotowywał materiały dla głównych Delegatów Polski: Dmowskiego i Paderewskiego na rzecz przyłączenia Gdańska, Pomorza Gdańskiego, Warmii i Mazur, Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego do Polski, powrotu armii gen. Hallera do kraju;
– był on współorganizatorem pomocy Francji dla Polski w czasie wojny polsko- bolszewickiej, Powstania Wielkopolskiego, powstań śląskich;
– należał do głównych architektów sojuszu politycznego i wojskowego polsko-francuskiego z 1921 r., mocą tego sojuszu działała w Polsce Francuska Misja Wojskowa i Francja pomogła Polsce w kształceniu oficerów dyplomowanych;
– 15 marca 1923 r. Zamoyski przyjmował w imieniu Rządu Polskiego, uchwałę Konferencji Ambasadorów, stwierdzającą uznanie granicy wschodniej Rzeczypospolitej;
– więzi kulturowe polsko-francuskie przez cały okres II Rzeczypospolitej, dominowały nad więzami tego typu z innymi krajami europejskimi. Istotny wpływ na ten stan rzeczy miał poseł a następnie minister spraw zagranicznych, w gabinecie Władysława Grabskiego – Maurycy Zamoyski [21].
Hrabia starał się realizować zasady programu Związki Ludowo-Narodowego, opracowanego min przez Władysława i Stanisława Grabskich, a przyjętego na zjeździe warszawskim 27 października 1919 r. W sprawach polityki gospodarczej program stanowił:
„Polska ma za wiele ludności rolniczej, za mało przemysłowej. Stąd płyną wszystkie niemal nasze niedomagania ekonomiczne, brak zarobków w kraju dla setek tysięcy ludzi, którzy muszą emigrować po pracę za granicę, nadmierne rozdrobnienie własności ziemskiej, zależność finansową Polski od obcych kapitałów, brak silnego stanu średniego w narodzie.
Niedomagań tych nie usunie się żadnymi sposobami, póki Polska się nie uprzemysłowi i nie stanie w tym względzie na równi z narodami zachodniej Europy… Jednocześnie Związek Ludowo-Narodowy stawia, jako jedno z najważniejszych zadań polityki narodowej, zapewnienie miastom, przemysłowi i handlowi polskiego charakteru. Obowiązkiem władz państwowych, ciał samorządowych i całego narodu jest wspomagać wszelkimi sposobami rzemiosła, przemysł i handel rodzimy” [21a]
W sprawie polityki zagranicznej program domagał się rezygnacji z odtworzenia Wielkiego Księstwa Litewskiego, szerokiego dostępu Polski do Bałtyku, respektowania granicy etnograficznej, uzupełnionej terytoriami o dominacji polskich wpływów cywilizacyjnych. Na wschodzie Europy Polska miała się stać ostoją pokoju i wolności pamiętając jednocześnie o groźbie zaborczości niemieckiej.
Olbrzymi autorytet hrabiego, zdobyty w latach pierwszej wojny światowej, Konferencji Pokojowej w Wersalu i w kierowaniu polskim poselstwem w Paryżu spowodował wysunięcie jego kandydatury na Prezydent RP, przez Związek Ludowo-Narodowy. Prowadził przez cztery tury głosowania, uzyskując kolejno: 222, 228, 228 i 224 głosów. Przegrał w piątej turze uzyskując 227 głosów wobec 289 zdobytych przez Gabriela Narutowicza. O sukcesie Narutowicza zadecydowały głosy PPS, PSL „Wyzwolenia”, Bloku Mniejszości Narodowych i po wahaniach Witosa, głosy PSL „Piasta”.
Od burd ulicznych odciął się zdecydowanie. Pisał on do Narutowicza, po jego wyborze:
„Uznaję z szacunkiem wolę narodu i ubolewam nad zacietrzewieniem, które sprawia, iż pełni Pan swe nowe obowiązki, w goryczy, trudzie i niebezpieczeństwie. Zwróciłem się do mego Stronnictwa, aby nie łączyło mego nazwiska, mojego dobrego imienia obywatela z motłochem, obrzucającym Szanownego Pana kamieniami” [22].
Łagodny charakter i miłe obejście Zamoyskiego początkowo powodowały, że był on kandydatem na Prezydenta samego Narutowicza. Według wspomnień Macieja Rataja i kardynała Aleksandra Kakowskiego, nowy Prezydent chciał, dla uspokojenia nastrojów społecznych, powierzyć tekę ministra spraw zagranicznych Maurycemu Zamoyskiemu [23]. Sam Witos, wbrew większości swego klubu parlamentarnego, był zwolennikiem kandydatury Zamoyskiego. Klub ZLN, widząc wahania PSL „Piasta”, gotowy był zrezygnować z kandydatury Zamoyskiego na rzecz wspólnego kandydata PSL „Piasta” i ZLN prof. Kazimierza Morawskiego – prezesa Polskiej Akademii Umiejętności [24].
Pełniąc obowiązki ministra spraw zagranicznych w drugim gabinecie Władysława Grabskiego , od 19 stycznia do 27 lipca 1924 r. Zamoyski starał się dostosować polską politykę zagraniczną do potrzeb wielkich reform walutowo-gospodarczych premiera i organizować pomoc swej partii dla tych reform. Doprowadzając 29 stycznia tegoż roku do nominacji dr. Henryka Strasburgera na stanowisko generalnego komisarza RP w Gdańsku Zamoyski starał się zaktywizować politykę bałtycką, a przede wszystkim miejsce Polski w Wolnym Mieście Gdańsku [25]
Nowy minister zmierzał do poprawy stosunków gospodarczych i politycznych ze Związkiem Sowieckim i Republiką Weimarską. W rezultacie jego zabiegów 11 lutego 1924 r. rozpoczęły się w Genewie rokowania polsko-niemieckie w sprawie realizacji Traktatu Wersalskiego odnośnie praw mniejszości, ich obywatelstwa i opcji. Wyniki tych rokowań pozwoliły gabinetowi W. Grabskiego na przyspieszenie polonizacji Pomorza, Wielkopolski i G. Śląska [26].
Sukcesem zabiegów Zamoyskiego było doprowadzenie 16 lutego do Konferencji Bałtyckiej w Warszawie, z udziałem Finlandii, Łotwy, Estonii i Polski, na którą przyjęto wspólną platformę postępowania wobec Rosji i zasady wzajemnej współpracy gospodarczej i kulturalnej [27].
10 marca 1924 r. Rada Liga Narodów wyraziła Polsce uznanie za pojednawcze stanowisko w rokowaniach polsko-niemieckich w sprawie wykonania postanowień Traktatu Wersalskiego. Nazajutrz z entuzjazmem przyjął Zamoyski uchwałę Sejmu w sprawie przyspieszenia budowy Gdyni [28].
Sukcesem jego dyplomacji było przyznanie Polsce przez Ligę Narodów, 14 marca tegoż roku, półwyspu Westerplatte jako miejsca wyładunkowego dla polskich materiałów wojennych korzystających z portu gdańskiego [29].
3 kwietnia 1924 r. Zamoyski doprowadził do rozpoczęcia w Warszawie rokowań polsko-sowieckich, w sprawie konwencji kolejowej, która umożliwiała ożywienie kontaktów gospodarczych [30]. W wyniku starań Rządu Polskiego 13 kwietnia wrócił do Polski z więzienia sowieckiego arcybiskup Jan Cieplak [31]. Wkrótce 28 kwietnia udało się Polsce odzyskać 108 więźniów skazanych na śmierć lub długotrwałe więzienia przez sądy sowieckie.
Po zatwierdzeniu 3 maja 1924 r. przez Radę Ambasadorów statusu Kłajpedy, odzyskanej przez Litwinów, Zamoyski rozpoczął starań o dostęp do tego portu towarów polskich [32]. Efektem starań Zamoyskiego o poprawę stosunków polsko-czechosłowackich było zawarcie 8 maja 1924 r. konwencji w sprawie Jaworzyny. Kilka wsi pogranicznych tego regionu pozostało przy Polsce [33].
W tym czasie bojówki bolszewickie i szaulisów litewskich zaczęły napadać na przygraniczne miejscowości polskie. Odpowiedzią Rządu Polskiego na te incydenty było powołanie Korpusu Ochrony Pogranicza (KOP). Dzięki zabiegom polskiej dyplomacji Rada Ambasadorów 23 maja 1924 r. udzieliła upomnienia rządowi litewskiemu za naruszanie pokojowych zasad międzypaństwowych [34].
1 czerwca tegoż roku, przy poparciu polskiego MSZ-u, ludność polska na Litwie, boleśnie dyskryminowana, złożyła w Lidze Narodów petycje w sprawie swojej sytuacji (zamykanie szkół polskich, zakaz korzystania z języka polskiego w miejscach publicznych, przejmowanie własności polskiej) [35]. 5 czerwca doszło do podpisania porozumienia z Niemcami w sprawie odszkodowań dla wywłaszczonych kolonistów niemieckich, którzy masowo opuszczali Polskę. Sprawa ta była omawiana na 29 Sesji Rady Ligi Narodów [36].
Słabła w tym czasie europejska pozycja Francji, głównej sojuszniczki RP na rzecz Republiki Weimarskiej, wraz z tym słabła pozycja Zamoyskiego, głównego orędownika przyjaźni polsko-francuskiej. W czerwcu 1924 r. minister Zamoyski doprowadził do znacznej poprawy stosunków polsko-tureckich, czego wyrazem było przyjęcie posła polskiego Romana Knolla w dniu 25 czerwca przez prezydenta Turcji – Kemala Paszę [37].
17 lipca 1924 r. M. Zamoyski przekazał swe obowiązki ministra spraw zagranicznych Aleksandrowi Skrzyńskiemu, rzecznikowi umocnieni kontaktów polsko-brytyjskich i roli Polski w Lidze Narodów oraz w innych organizacjach międzynarodowych. Po brutalnych personalnych atakach posłów lewicy Zamoyski czuł się zagubiony i w pewnym sensie samotny. Postanowił wycofać się z aktywnego życia politycznego, nie akceptując brutalnego języka posłów. Stan zdrowia podpowiadał mu zwolnienia tempa pracy i skoncentrowanie się na sprawach ordynacji i wielodzietnej rodziny.
W świetle badań prof. Janusza Roszkowskiego w II RP na 41 polskich ordynacji rodowych największą była ordynacja Zamoyskich, której obszar zmalał z 190 tys. ha w 1921 r. do 64 tys. ha w 1938 r. Po niej występowała ordynacja Dawigródek (155 tys ha) Stanisława i Karola Radziwiłłów, Nieśwież ( 80 tys. ha) Albrechta i Leona Radziwiłłów, Ołyka ( 27, 6 tys. ha) Janusza Radziwiłła, Łańcut (32 tys. ha) Alfreda Potockiego, Kozłówka (13,6 tys. ha) Antoniego Zamoyskiego, i Sieniawa (11 tys, ha) Adama Czartoryskiego.
Przypomnijmy, że w tym czasie Polska posiadała 32 % chłopskich gospodarstw karłowatych – do 2 ha, 30 % gospodarstw małorolnych – od 2 do 5 ha, 35 % gospodarstw średniorolnych – od 2 do 10 ha i 13 % gospodarstw większych powyżej 10 ha. Ludność chłopska stanowiła 52 % ogółu ludności Polski w latach 30 tych XX wieku.
W tej sytuacji problem reformy rolnej był najtrudniejszym do realizacji problemem społecznym epoki M, Zamoyskiego, który zgodnie z programem swej partii tolerował jedynie reformę prywatną, opartą na respektowaniu kapitalistycznego rachunku ekonomicznego. Dbał o uprzemysłowienie swych folwarków w postaci budowy mleczarni, młynów, cukrowni, gorzelni, browarów, cegielni i innych zakładów przemysłowych. Zaczął stosować na większą skalę nowoczesnych maszyn rolniczych, na czele z traktorami.
Kilka folwarków wydzierżawił. Ordynat część produkcji roślinno-mlecznej przeznaczał szkołom i ochronkom oraz Towarzystwu Ociemniałych w Laskach. W przemyśle rolno-spożywczym największy dochód przynosiły gorzelnie oraz cukrownia „Klemensów” .
W swym kompleksie leśnym ordynat starał się prowadzić wzorową gospodarkę uprawy lasów. Eksportem drzewa zajmował się „Paged”. W ordynacji M. Zamoyskiego pracowało kilkanaście tysięcy ludzi, których zarobki były wyższe od przeciętnych [38].
Hrabia boleśnie przeżył przewrót majowy marszałka J. Piłsudskiego, tym bardziej, że Rada Naczelna Związku Ludowo-Narodowego, którego prezesem był Stanisław Głąbiński domagała się w lutym 1926 r. zasadniczych reform w postaci wzmocnienia w zmienionej Konstytucji roli władzy wykonawczej, umocnienia zasad praworządności i zaostrzenia sankcji wobec ruchu komunistycznego i obcych żywiołów zwalczającym państwo polskie. Domagano się odbiurokratyzowania aparatu rządowego i samorządowego oraz reformy systemu podatkowego [39].
Stosunki hrabiego z R. Dmowskim uległy w latach 30. ochłodzeniu. Utrzymywał on natomiast serdeczne stosunki z metropolitą krakowskim Ks. Adamem Sapiehą, a częstymi gośćmi w jego domu byli: Seweryn książę Czetwertyński, Adam hrabia Tarnowski Roman Lasocki.
Po odejściu z MSZ hrabia przez kilka lat pełnił funkcję prezesa Rady Naczelnej Organizacji Ziemiańskich i Związku Zamoyskich, którego zebrania odbywały się w Pałacu Błękitnym. Związek dla zubożałych rodzin szlacheckich, spauperyzowanych prze rewolucję bolszewicką, głównie z Podola, prowadził kasę zapomogowo-pożyczkową. Jako prezes Kuratorium Fundacji Kórnickiej hrabia dbał o subwencję dla Uniwersytetu Poznańskiego w wysokości 75 tys. dolarów oraz o subwencję dla Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie oraz szkoły żeńskiej w Kuźnicach.
Po pierwszym zawale w 1932 r. musiał przeżyć proces brzeski i dekret prezydenta Ignacego Mościckiego o Berezie Kartuskiej a najbardziej sierpniowy strajk chłopski 1937 r. na terenie jego ordynacji. Radosne wieści o inwestycjach copowskich docierały do niego na łożu śmierci.
Zmarł 5 maja 1939 r. Uroczystości żałobne zorganizowano najpierw w kościele Św. Antoniego w Warszawie przy ul. Senatorskiej a później w kościele kolegiackim w Zamościu. Został pochowany w krypcie Zamoyskich. Żegnali go m.in: Józef Beck – jako przedstawiciel Prezydenta RP, wiceminister Jan Szembek, ambasador Józef Lipski, prezesi związków ziemiańskich, przywódcy Stronnictwa Narodowego i olbrzymia rzesz pracowników ordynacji.
Wielki Rodak Ignacy Jan Paderewski traktował Maurycego Zamoyskiego jako najofiarniejszego obywatela Rzeczypospolitej. Uważał go za prawdziwego pioniera kultury i obywatelskiego obowiązku wobec ojczyzny i narodu [40].
prof. Marian M. Drozdowski
Odczyt M.M Drozdowskiego, wygłoszony 16 maja 2012 r w Związku Ziemian

Przypisy:
[19] zob. Marian Leczyk, „Komitet Narodowy Polski a Ententa i Stany Zjednoczone”, Warszawa 1966
[20] „Maurycy hrabia Zamoyski”, s. 113
[21] zob. Janusz Pajewski, „Ministrowie spraw zagranicznych 1918-1939”, Warszawa 1978
[21a] „Powstanie II Rzeczypospolitej”, s. 520.
[22] M.M. Drozdowski, „Gabriel Narutowicz Prezydent RP we wspomnieniach, relacjach i dokumentach”, Warszawa 204, s.11.
[23] Tamże, s. 55.
[24] Tamże, s. 94.
[25] „Kalendarz Niepodległości”, Warszawa 1939, s. 29.
[26] Tamże, s. 42.
[27] Tamże, s. 47.
[28] Tamże, s. 70-71.
[29] Tamże, s. 74.
[30] Tamże, s. 94.
[31] Tamże, s. 104.
[32] Tamże, s. 124.
[33] Tamże, s. 129.
[34] Tamże, s. 144.
[35] Tamże. s. 153.
[36] Tamże, s. 163.
[37] Tamże s. 177.
[38] „Maurycy hrabia Zamoyski”, s. 169-186.
[39] Biuletyn Polityczny, nr 1, maj 1926, s. 29-30.
[40] Tamże, s.217.

Myśl Polska, nr 29-30 (19-26.07.2015)

http://mysl-polska.pl/556

Pięknej postaci Maurycego Zamoyskiego, ofiarnego patrioty i męża stanu nie da się nawet porównać z tym gnojem, jaki stanowi dziś polskojęzyczną klasę polityczną.
Admin



Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 03 gru 2015, 21:22 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://historykon.pl/26-lipca-1941-roku ... rz-bartel/

26 lipca 1941 roku, zginął śmiercią tragiczną Kazimierz Bartel
26 lipca 2015 00:02



Kazimierz Bartel to znacząca postać w polskiej polityce doby dwudziestolecia międzywojennego. Wielokrotny premier, genialny matematyk, wielbiciel sztuki.
Kazimierz Bartel, schorowany i rozczarowany politycznymi niesnaskami, w 1930 roku podał się do dymisji. Postanowił też powrócić do swojego rodzinnego miasta, do Lwowa, gdzie zajął się pracą profesorską i badaniami naukowymi. W latach 1930-32 pozostawał na stanowisku prezesa Polskiego Towarzystwa Matematycznego.
Jako przedstawiciel elity i inteligencji w czasie II wojny światowej znalazł się na celowniku Niemców, którzy wkroczyli do Lwowa 2 lipca 1941 roku. 59-letni Bartel został z miejsca aresztowany i przewieziony na ulicę Pełczyńską do więzienia gestapo. Żonę i córkę profesora bestialsko wyrzucono z mieszkania. Miały zaledwie 10 minut na zabranie najpotrzebniejszych rzeczy.
Dorobek Bartla został częściowo rozgrabiony, spalony, a częściowy wywieziony do Berlina.
Początkowo Kazimierz Bartel egzystował w znośnych warunkach. Ich pogorszenie nastąpiło 21 lipca, kiedy to hitlerowcy – chcąc Bartla sprowokować – zaczęli obchodzić się z nim w nieludzki sposób.
Z relacji współwięźnia:
„Wyzywano go od pachołków żydokomuny i pewnego razu (…) gestapowiec kazał Bartlowi czyścić buty Ukraińcowi z Hilfsgestapo, by polski profesor i minister czyścił buty parobkowi ukraińskiemu od koni. Bartel był załamany psychicznie i nie mógł zrozumieć istoty całej tragedii” – pisał Zygmunt Albert w książce „Kaźń profesorów Lwowskich – lipiec 1941”.
W listach do żony były premier II RP odnotowywał:
„Z rozmów prywatnych z oficerami wnoszę, że niebezpieczeństwo może wypływać z mego stanowiska premiera. W Moskwie umawiałem się (!!) ze Stalinem, tu miałem wielkie jakieś stanowiska (!) echa tego dochodziły przecież i do nas tu — mowa Churchila i Sikorskiego — tak mi wprost mówili, każą organizować współpracę z bolszewikami, a któż do tego jest najbardziej przygotowany”.
Niektóre źródła podają, iż hitlerowcy, wykorzystując pozycję Bartla, próbowali go nakłonić, aby stworzył marionetkowy rząd, jednakże profesor cechował się na tyle wysoką moralnością, że z miejsca odrzucał propozycje urągające jego honorowi.
26 lipca 1941 roku Kazimierz Bartel, z osobistego rozkazu Heinricha Himmlera, jako ostatni z aresztowanych profesorów i „największy polski komunista”, został rozstrzelany.
W 1943 roku wrzucone do zbiorowej mogiły zwłoki zostały odkopane przez Sonderkomando złożone z Żydów. Zwłoki następnie ułożono na stosie i podpalono.
Prochy rozrzucono po okolicy…

Źródło – fundacja im. Prof. Kazimierza Bartla


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: Elity II Rzeczypospolitej
PostNapisane: 20 lut 2016, 10:25 
Offline
Moderator

Dołączył(a): 13 lip 2009, 12:02
Posty: 37605
http://myslkonserwatywna.pl/witold-ksia ... toryski-2/

Witold książę Czartoryski
Redakcja | 4 września 2015 | 0 Komentarzy

Obrazek

Czartoryski Witold70 lat temu, 4 września 1945 roku zmarł w Makowie Podhalańskim, w wieku 81 lat (ur. 10 II 1864), Witold Leon książę Czartoryski h. Czartoryski, polityk konserwatywny (związany z „Podolakami”), działacz społeczny i gospodarczy, dendrolog; założyciel (1906) Towarzystwa Kółek Ziemian, poseł do Sejmu Galicyjskiego (1908-14), od 1913 roku dziedziczny członek austriackiej Izby Panów; w 1918 roku mianowany przez Radę Regencyjną Królestwa Polskiego komisarzem ds. Galicji; już przed I wojną światową zbliżył się (na tle kwestii ukraińskiej) do endecji i w latach 1922-30 był senatorem RP I i II kadencji z ramienia Związku Ludowo-Narodowego; współwydawca dzienników Rzeczpospolita i Warszawianka; bardzo religijny, był członkiem Sodalicji Mariańskiej i działaczem Akcji Katolickiej. Jednym z jego dwanaściorga dzieci był bł. męczennik Kościoła o. Michał Czartoryski OP (z urodzenia Jan Franciszek ks. Czartoryski, 1897-1944), kapelan AK, rozstrzelany przez Niemców w szpitalu wraz z rannymi i chorymi, których nie chciał opuścić.

prof. Jacek Bartyzel


Góra
 Zobacz profil  
 
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 67 ]  Przejdź na stronę Poprzednia strona  1, 2, 3, 4, 5  Następna strona

Wszystkie czasy w strefie UTC + 1


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zalogowanych użytkowników i 12 gości


Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  
 cron
Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group
Przyjazne użytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL
Nasi przyjaciele: Strony Patriotyczne
Linki pozycjonujące: Fenster aus Polen / Schüco Fenster / Drutex Fenster / Fenster Preise / Haustüren /